RPG-owe postacie zawstydzające literatów - Kto zachwycał osobowością?

Chociaż maÅ‚o kto kwestionuje już artystyczne walory gier, rzadko kiedy zwracamy uwagÄ™ na same postacie. Doceniamy Å›wietne kawaÅ‚ki użyte jako podkÅ‚ad muzyczny, zachwycamy siÄ™ autorskimi koncepcjami graficznymi i komplementujemy scenarzystów za twisty fabularne, ale czÄ™sto umyka nam skomplikowany rys psychologiczny niebanalnych towarzyszy czy postaci niezależnych. A szkoda, bo gÅ‚Ä™bia niektórych bohaterów mogÅ‚aby zawstydzić niejednego pisarza. Szczególnie w RPG-ach.

 

Z góry zaznaczam, że choć staraÅ‚em siÄ™ unikać ujawniania kluczowych elementów fabuÅ‚y, czasami nie mogÅ‚em uniknąć spoilerów. Czujcie siÄ™ ostrzeżeni.

 

WiedźmÄ™, z której ust raz po raz pada definiujÄ…ce caÅ‚ego Tormenta pytanie „Cóż może zmienić naturÄ™ czÅ‚owieka?”, ciężko uznać za klasyczny szwarccharakter. Chociaż przez pierwszÄ… część gry może siÄ™ wydawać, że jest wyjÄ…tkowo szkaradna nie tylko z wyglÄ…du, ale i charakteru, w ostatecznym rozrachunku okazuje siÄ™ bodaj najbardziej ambiwalentnÄ… postaciÄ… tej historii. Z jednej strony bowiem ma na swoim sumieniu co najmniej kilka wyjÄ…tkowo niecnych czynów, z drugiej nawet w czasie walki z Bezimiennym potajemnie mu sprzyja. Podarowanie mu nieÅ›miertelnoÅ›ci tÅ‚umaczy wprawdzie zaciÄ™ciem badawczym, ale wiele wskazuje na to, że stara siÄ™ w ten sposób odkupić również wÅ‚asne winy. Być może dlatego zresztÄ… z gÅ‚ównym bohaterem Tormenta Å‚Ä…czy jÄ… coÅ› na ksztaÅ‚t wyjÄ…tkowo dziwacznej miÅ‚oÅ›ci. Bo Ravela, pomagajÄ…c mu naprawić to, co nienaprawialne, odkupić niewyobrażalnÄ… zbrodniÄ™, zauważyÅ‚a w nim osobÄ™, jakÄ… w rzeczywistoÅ›ci zawsze pragnęła być. KogoÅ›, kto wprawdzie dopuÅ›ciÅ‚ siÄ™ wielkiego zÅ‚a, ale byÅ‚ w stanie w pewnym momencie z raz obranej Å›cieżki zawrócić. Jej obsesja na punkcie możliwoÅ›ci zmiany natury czÅ‚owieka jest wiÄ™c również szukaniem nadziei na odkupienie. PamiÄ™tacie jeszcze trzy kobiety, które spotkaÅ‚ na swojej drodze Bezimienny? MÅ‚odÄ… Ei-Vene, dojrzaÅ‚Ä… MartÄ™ i starÄ… Mebbeth? Każda z nich jest RavelÄ…. I każda z nich bezinteresownie pomaga nie tylko Bezimiennemu, ale też innym mieszkaÅ„com Sigil. SymbolizujÄ… one wewnÄ™trzne rozdarcie Raveli - miota siÄ™ ona pomiÄ™dzy egoizmem, obojÄ™tnoÅ›ciÄ… badacza i altruizmem. Jest postaciÄ… z gruntu tragicznÄ…; gdy ostatecznie pomaga protagoniÅ›cie odnaleźć wÅ‚asnÄ… tożsamość, pÅ‚aci za to najwyższÄ… cenÄ™.

  

 

Genialny salarianin jest pod pewnym wzglÄ™dami podobny do Raveli – Å‚Ä…czÄ… ich niezbyt chlubne wystÄ™pki z przeszÅ‚oÅ›ci. W przeciwieÅ„stwie do wiedźmy z Tormenta, Mordin nie jest jednak do koÅ„ca Å›wiadom konsekwencji swoich czynów – przez dÅ‚ugi czas żyje w przekonaniu, że zrobiÅ‚ to, co należaÅ‚o. Mimo to po dokonaniu zbrodni na rasie krogan poÅ›wiÄ™ca siÄ™ dziaÅ‚alnoÅ›ci lekarskiej. Dalej jednak wmawia sobie i innym, że ograniczenie populacji wojowniczego gatunku byÅ‚o konieczne. Dopiero podróż u boku Sheparda (czy też femShepard) uzmysÅ‚owiÅ‚a mu, że dokonaÅ‚ czynu nie lepszego od postÄ™pków najkrwawszych krogaÅ„skich dowódców. Jego rozterki sÄ… tym ciekawsze, że z natury spoglÄ…dajÄ…c na Å›wiat niezwykle analitycznie, z biegiem czasu rozwija również swojÄ… inteligencjÄ™ emocjonalnÄ…. Nie popada jednak w kolejnÄ… skrajność – wciąż jest racjonalistÄ…, który czasem zaczyna postÄ™pować emocjonalnie. Ukoronowaniem jego przemiany jest gotowość do poÅ›wiÄ™cenia życia, kiedy pojawia siÄ™ możliwość odkupienia win. Można zarzucić BioWare, że spÅ‚yca dylematy moralne do dwóch skrajnych opcji, zmusza do wyboru mniejszego zÅ‚a, kiedy inne rozwiÄ…zanie wcale nie byÅ‚oby niemożliwe czy wreszcie koÅ„czy poszczególne wÄ…tki tak patetycznie i efekciarsko, jak tylko siÄ™ da. To wszystko oczywiÅ›cie prawda. Nie można jednak odmówić niektórym postaciom gÅ‚Ä™bi psychologicznej. Na przykÅ‚ad Mordinowi.

 

Niewidoma mistrzyni Jedi z KOTOR-a to prawdziwy ewenement wÅ›ród growych towarzyszy. Z jednej strony bowiem peÅ‚ni funkcjÄ™ mentora, a ten zwykÅ‚ nie tylko w grach, ale i popkulturze ogólnie, ograniczyć siÄ™ do prawienia mniej lub bardziej przydatnych banaÅ‚ów i okazjonalnego podnoszenia bohatera na duchu, gdy tego potrzebuje. Tymczasem Kreia walczy i to caÅ‚kiem nieźle. Nie tylko pozycja stojÄ…cego na pierwszej linii towarzysza czyni jÄ… tak wyjÄ…tkowÄ… – chociaż w grach zdarzaÅ‚o siÄ™ już odgrywać dużą rolÄ™ postaciom niepeÅ‚nosprawnym, wspomnianym mistrzom czy bohaterom niejednoznacznym etycznie, bodaj nigdy wczeÅ›niej tak ważna w grze RPG nie byÅ‚a stara kobieta. Choć być może nieco wiÄ™cej ważnych NPC-ów jest mężczyznami, różnica ta jest już naprawdÄ™ nieduża (szczególnie, jeżeli chodzi o towarzyszy). Wciąż niezwykle rzadko spotykamy w grach znaczÄ…cych staruszków. Jeżeli zaÅ› tak siÄ™ już dzieje – sÄ… to starzy mężczyźni (jak Jolee Bindo w pierwszym KOTOR-ze). Kreia wyÅ‚amuje siÄ™ ze schematu. Dragon Age z Wynne i Flemeth miaÅ‚ przecież swojÄ… premierÄ™ dużo później. Jej postać jest wyjÄ…tkowa pod każdym wzglÄ™dem. Teoretycznie powinna być przecież uosobieniem sÅ‚aboÅ›ci – okutana w Å‚achmany niewidoma staruszka pozbawiona rÄ™ki. Jest chyba ostatniÄ… osobÄ… ze Å›wiata KOTOR-a, jakiej gracz by siÄ™ obawiaÅ‚. Tym bardziej, że bohaterka przez caÅ‚y czas mu sprzyja. A jednak to ona okazuje siÄ™ finalnie tÄ… najpotężniejszÄ…. Nie dość, że to jeden z najlepszych twistów fabularnych w historii elektronicznej rozrywki, czyni on KreiÄ™ postaciÄ… nieÅ›miertelnÄ…, nawet jeżeli w Å›wiecie gry jest już martwa.

 

Choć pozornie obojętni, Organthe nie stracili zamiłowania do halloweenowych outfitow

 

WÅ‚aÅ›ciwie nie jest to postać, a rasa. UmieÅ›ciÅ‚em jÄ… jednak w zestawieniu, ponieważ mamy tu do czynienia z jednÄ… z lepiej opisanych w grach ewolucji caÅ‚ej cywilizacji. Organthe to inteligentne i Å›wiadome galaktyki z odlegÅ‚ego Å›wiata. Ich cywilizacja rozwijaÅ‚a siÄ™ harmonijnie przez wiele wieków. Od wysokiego poziomu rozwoju technologicznego sprzężonego z rozwojem etyki w koÅ„cu przeszli oni jednak w stan obojÄ™tnoÅ›ci. DziÄ™ki zaspokojeniu wszystkich podstawowych potrzeb caÅ‚y swój czas mogli poÅ›wiÄ™cić tylko na to, co mogli, nie to, co musieli. Twórcy z Event Horizon genialnie przedstawili dylematy poruszane przez najwybitniejszych pisarzy science fiction – Herberta, Assimova czy Lema. Chociaż Organthe przez tysiÄ…ce lat dążyli do takiego poziomu rozwoju, w którym nie bÄ™dÄ… siÄ™ już musieli martwić o swoje przetrwanie, kiedy w koÅ„cu tego dokonali, nie potrafili cieszyć siÄ™ bezczynnoÅ›ciÄ…. Dlatego porzucili fizyczne ciaÅ‚a i stali siÄ™ czystÄ… energiÄ…. Ich postawa nie byÅ‚a zupeÅ‚nie altruistyczna – poprzez stan ciÄ…gÅ‚ego znudzenia nie zawsze byli w stanie pomagać istotom na mniejszym poziomie rozwoju, jednak starali siÄ™ również nie szkodzić. ZmieniÅ‚o siÄ™ to dopiero, gdy okazaÅ‚o siÄ™, że pochÅ‚anianie energii jest niezbÄ™dne do ich przetrwania. CofnÄ™li siÄ™ wiÄ™c wówczas niejako do poprzedniego etapu rozwoju. W Tower of time możemy zobaczyć niemal wszystkie cywilizacje z popularnej skali Kardaszowa (skala ta ma pokazywać etapy rozwoju cywilizacji w zależnoÅ›ci od iloÅ›ci produkowanej energii). Produkcja  to nie tylko Å›wietnÄ… rozrywka, ale też bÅ‚yskotliwe pogrywanie konwencjÄ…. Twórcy pokazujÄ…, jak postrzegamy cywilizacje mniej i bardziej od nas rozwiniÄ™te wÅ‚aÅ›nie na przykÅ‚adzie Organthe.

 

 

Jeżeli piszemy o niebanalnych postaciach, nie sposób choćby nie wspomnieć o towarzyszach, jakich możemy zwerbować w dodatku do Neverwinter Nights 2. Tak naprawdÄ™ każdy z nich ma zÅ‚ożone motywacje i nietuzinkowe origin story – Å‚ysa czarodziejka Safiya, wiedźmi bÄ™kart Gunn, martwy niedźwiedź Okku, wyposażona w anielskie skrzydÅ‚a Kaelyn czy wreszcie Jeden z Wielu – niewyobrażalne pokÅ‚ady zÅ‚a zamkniÄ™te w jednej istocie. W przeciwieÅ„stwie do chyba wszystkich postaci z tej listy nie jest to bohater niejednoznaczny etycznie. Jest zÅ‚y, po prostu niezaprzeczalnie zÅ‚y. Nie tylko to jednak sprawia, że postać ta jest oryginalna; czyni to również jego wieloosobowa natura. Przyzwyczajeni do zachodnich koncepcji Å›wiadomoÅ›ci czÄ™sto nie zdajemy sobie sprawy, że nie we wszystkich kulturach nierozdzielność duszy i ciaÅ‚a jest tak oczywista. Poza tym Jeden z Wielu to naprawdÄ™ miÅ‚e odstÄ™pstwo od postaci zÅ‚ych... ale nie do koÅ„ca. Najczęściej nasi towarzysze, nawet jeżeli z pozoru wydajÄ… siÄ™ nieczuÅ‚ymi draniami, ostatecznie okazujÄ… siÄ™ kimÅ›, kto miaÅ‚ za sobÄ… trudnÄ… przeszÅ‚ość i przy odpowiednim podejÅ›ciu może swoje postÄ™powanie zmienić. Ten antybohater Å›mieje im siÄ™ w nos, a jego jedynym celem jest pożywianie siÄ™ innymi istotami. Na zdrowie!

 

Baron miał swoje wady, ale Geralt i tak podziwiał go za zdolność do chodzenia w pełnej zbroi po własnym pokoju

Gdybym chciaÅ‚ choćby wspomnieć o wszystkich zÅ‚ożonych psychologicznie postaciach z gier, przebiÅ‚bym pewnie objÄ™toÅ›ciowo solucjÄ™ do drugich Wrót Baldura. Tylko wymieniÄ™ wiÄ™c Varika z Dragon Age, Virgila z Arcanum, Nie-sÅ‚awÄ™, DeionarrÄ™ i samego Bezimiennego z Planescape: Torment, Sagani i NiezÅ‚omnego z Pillars of Eternity czy Yennefer, Geralta, Ciri i Barona z Wiedźmina. A to przecież tylko RPG-i (inna sprawa, że w innych gatunkach dialogów z danym bohaterem jest po prostu mniej. Nie znaczy to oczywiÅ›cie, że w przygodówkach, grach akcji czy horrorach brakuje niebanalnych postaci!). A jacy sÄ… Wasi faworyci? Koniecznie napiszcie o tym w komentarzach!