Kobiety w grach - czy to nowy trend? Jak prezentuje się sytuacja pań w świecie gier?

redakcja | 26 stycznia 2023, 23:50

Forspoken, najnowsza produkcja studia Luminous Productions i Square Enix, daje nam szansÄ™ poznania losów Frey Holland, zwykÅ‚ej dziewczyny z Nowego Jorku, która trafia do fantastycznej krainy Athia. DostaliÅ›my wiÄ™c kolejny tytuÅ‚, w którym pierwsze skrzypce gra kobieta. To doskonaÅ‚a okazja, aby spojrzeć, jak zmieniaÅ‚a siÄ™ ich rola i sposób przedstawienia w grach wideo.

 

Autorka tekstu: Marta Wawrzyniak copywriter w GAMIVO

Jak powszechnie wiadomo, gry wideo byÅ‚y tradycyjnie zdominowane przez mÄ™skich bohaterów, jednak czasy siÄ™ zmieniÅ‚y i obecnie premiery przynoszÄ… coraz wiÄ™cej protagonistek. OczywiÅ›cie, w samych produkcjach kobiety goszczÄ… od dawna, ale sposób ich przedstawiania przeszedÅ‚ prawdziwÄ… rewolucjÄ™. 

Od księżniczki do wojowniczki

Z roku na rok przybywa tytuÅ‚ów, w których to wÅ‚aÅ›nie postacie kobiece wiodÄ… prym, bÄ™dÄ…c ich gÅ‚ównymi bohaterkami. Co ważniejsze, postacie te przestajÄ… być jedynie Å‚adnie wyglÄ…dajÄ…cymi dodatkami lub damami w opaÅ‚ach. A taki obraz żeÅ„skich postaci niestety królowaÅ‚ od dawna. Åšwiat gier musiaÅ‚ latami ewoluować, żeby postać kobiety jako gÅ‚ównej bohaterki, która walczy o Å›wiat nie szokowaÅ‚a, a staÅ‚a siÄ™ normalnoÅ›ciÄ…. 

Kobiety byÅ‚y obecne w grach od zawsze, ale zanim staÅ‚y siÄ™ bohaterkami pokroju Frey, musiaÅ‚y przejść dÅ‚ugÄ… drogÄ™. Przez lata  przewijaÅ‚ siÄ™ w nich typowy motyw kobiety - damy w opaÅ‚ach, która musi zostać uratowana przez gÅ‚ównego bohatera. Tutaj sztandarowym przykÅ‚adem sÄ… takie tytuÅ‚y jak chociażby Mario Bros., Prince of Persia czy The Legend of Zelda. Nawet jeÅ›li nie byÅ‚y one zupeÅ‚nie bezradne, to ich rola sprowadzaÅ‚a siÄ™ do bycia tÅ‚em albo pretekstem. To gÅ‚ówny bohater - mężczyzna - miaÅ‚ siÅ‚Ä™ sprawczÄ…. 

OczywiÅ›cie, byÅ‚o kilka odstÄ™pstw od normy, ale i te próby byÅ‚y dalekie od ideaÅ‚u.  Ciekawym przykÅ‚adem jest Samus Aran z klasycznej gry Nintendo Metroid. O tym, że gramy kobietÄ…, dowiadujemy siÄ™ dopiero pod koniec. I byÅ‚by to caÅ‚kiem ciekawy motyw, gdyby nie fakt, że im szybciej gracz poradzi sobie z wyzwaniem, tym skÄ…piej bÄ™dzie odziana bohaterka. Stroje przypominajÄ…ce kreacje na plażę czy bieliznÄ™ byÅ‚y zresztÄ… standardem. Wystarczy spojrzeć na postaci z wczesnych odsÅ‚on gier takich jak Mortal Kombat, gdzie królowaÅ‚y ubrane w skÄ…pe lub obcisÅ‚e kreacje. Stereotypy nie dotyczyÅ‚y tylko kobiet: dotknęły one także i mężczyzn, których pokazywano gÅ‚ównie jako żądnych zemsty mięśniaków.

 

Rewolucja Lary Croft

PionierkÄ… wÅ›ród gÅ‚ównych bohaterek gier zdecydowanie jest gwiazda serii „Tomb Raider” – Lara Croft. Lara zadebiutowaÅ‚a w 1997 roku i natychmiast staÅ‚a siÄ™ jednÄ… z najpopularniejszych postaci w grach wideo. Bohaterka reprezentowaÅ‚a typ samotnego wilka, czyli niezależnej, odważnej i wytrwaÅ‚ej kobiety. Wszystkie te cechy sÄ… charakterystyczne dla gÅ‚ównych postaci w grach, a do czasu premiery pierwszego „Tomb Raidera”, kobiety niemal zawsze peÅ‚niÅ‚y rolÄ™ drugoplanowych postaci zależnych od protagonistów. 

Bohaterka wykorzystywaÅ‚a swoje umiejÄ™tnoÅ›ci jako archeolog i poszukiwacz przygód, aby badać starożytne grobowce i powstrzymać zÅ‚oczyÅ„ców przed znalezieniem artefaktów. Lara Croft byÅ‚a silna fizycznie, wyksztaÅ‚cona i dobrze posÅ‚ugiwaÅ‚a siÄ™ broniÄ…, a spryt pomagaÅ‚ jej rozwiÄ…zywać zagadki. Trudno jednak nie dostrzec, że także Lara stworzona byÅ‚a raczej pod mÄ™skÄ… publikÄ™. PowstaÅ‚a w koÅ„cu w czasach, kiedy gry uważane byÅ‚y gÅ‚ównie za rozrywkÄ™ dla mężczyzn. W podobny obraz wpisujÄ… siÄ™ też typowe silne bohaterki tytuÅ‚ów takich jak Rayne z BloodRayne czy wojowniczki pojawiajÄ…ce siÄ™ w serii Dead or Alive.

– Lara Croft to bez wÄ…tpienia ikona i jednoczeÅ›nie jedna z najbardziej rozpoznawalnych twarzy w historii gier. Jej ewolucja na przestrzeni lat pokazuje, że na plus zmienia siÄ™ zarówno nastawienie graczy, jak i podejÅ›cie twórców do kobiecych bohaterek – zauważa PaweÅ‚ Zemka, szef marketingu platformy dla graczy GAMIVO.

Lara zaczynaÅ‚a jako postać, która cieszyć oko, a zamiast osobowoÅ›ci miaÅ‚a szorty i obcisÅ‚Ä… koszulkÄ™. Nowsze odsÅ‚ony odchodziÅ‚y od roznegliżowanego wizerunku, jednoczeÅ›nie starajÄ…c siÄ™ rozbudować bohaterkÄ™ jako wielowymiarowÄ… postać.

Pomimo tej radykalnej dla wielu graczy zmiany, gry przyjęły siÄ™ bardzo dobrze, w szczególnoÅ›ci, że nowe odsÅ‚ony Tomb Raidera pokazaÅ‚y jak przerażona dziewczyna  zamienia siÄ™ w odważnÄ… i doÅ›wiadczonÄ… archeolog. 

DziÄ™ki temu, że gry stajÄ… siÄ™ coraz bardziej zÅ‚ożone, twórcy mogÄ…, a wrÄ™cz muszÄ…, tworzyć równie zÅ‚ożone postaci. Jak zauważyÅ‚ PaweÅ‚ Zemka, nowa Lara Croft to idealny przykÅ‚ad tego zjawiska. Deweloperzy nie muszÄ… tworzyć stereotypowych postaci, żeby zachwycić publiczność. To dobrze napisany bohater jest gwarantem sukcesu.

Samo dodanie kobiety jako protagonistki nie spowoduje, że gra stanie siÄ™ lepsza. Wiele produkcji AAA takich jak Wolfenstein Youngblood czy Far Cry New Dawn byÅ‚y raczej Å›redniakami. To dobrze napisana postać przejdzie do historii. Senua z Hellblade: Senua's Sacrifice, Ellie z The Last of Us, Chloe i Max z Life is Strange to tylko kilka postaci, które udowadniajÄ…, że gra może być popularna zarówno wÅ›ród mÄ™skiej jak i żeÅ„skiej spoÅ‚ecznoÅ›ci, niezależnie od pÅ‚ci gÅ‚ównego bohatera. A przecież żadna z wymienionych postaci nie przypomina wczesnej Lary czy Rayne, która trafiÅ‚a zresztÄ… na rozkÅ‚adówkÄ™ magazynu Playboy jako pierwsza postać z gry komputerowej. 

Jacy odbiorcy, tacy bohaterowie

ZmianÄ™ podejÅ›cia graczy obrazujÄ… także takie sytuacje, jak ta, która miaÅ‚a miejsce przy okazji premiery koreaÅ„skiego ARPGa Lost Ark. PojawiaÅ‚y siÄ™ wówczas gÅ‚osy krytyki, że reprezentacja kobiet w grze jest seksistowska i przestarzaÅ‚a. Studio odpowiedziaÅ‚o na te komentarze, obiecujÄ…c, że nie zignoruje próÅ›b graczy. Nie zawsze jednak podobne próby przynoszÄ… same pozytywne reakcje spoÅ‚ecznoÅ›ci. Gdy Riot Games poprawiÅ‚ model i grafiki jednej z postaci, zakrywajÄ…c częściowo jej odsÅ‚oniÄ™te ciaÅ‚o, spora część graczy zareagowaÅ‚a oburzeniem, uznajÄ…c że takie dziaÅ‚anie to narzucanie poprawnoÅ›ci politycznej. Nie zawsze sÄ… to jednak skrajnie negatywne reakcje. Gdyby popatrzeć na ewolucjÄ™ postaci takich jak Zelda, zobaczymy, że rezygnacja ze stereotypów wcale nie odrzuca graczy. 

 

Czas na zmiany 

Tak czy inaczej, dopiero od niedawna twórcy powoli rezygnujÄ… z przeseksualizowanego wyglÄ…du bohaterek i ograniczania ich roli. Takie zmiany nadal jednak czÄ™sto wywoÅ‚ujÄ… absurdalne dyskusje. Kiedy studio Guerrilla Games opublikowaÅ‚o wyglÄ…d nowego modelu bohaterki Horizon Forbidden West, część graczy skrytykowaÅ‚a realistyczny model Aloy… bo ta miaÅ‚a naturalnie wystÄ™pujÄ…ce wÅ‚osy na twarzy. Taka reakcja to miÄ™dzy innymi pokÅ‚osie tego, jak latami przedstawiano kobiety w popkulturze. Powodem, dla jakiego postaci kobiece wyglÄ…daÅ‚y nienaturalnie, jest też fakt, że branża od poczÄ…tku zdominowana byÅ‚a przez mężczyzn i to w nich upatrywano gÅ‚ównych odbiorców gier.

Ta sytuacja jednak siÄ™ zmienia – coraz wiÄ™cej kobiet gra i otwarcie wyraża swoje niezadowolenie. WedÅ‚ug badania Newzoo z 2022 roku, tylko 43 proc. kobiet częściowo zgodziÅ‚o siÄ™, że ich pÅ‚eć jest dobrze reprezentowana w grach. To tÅ‚umaczy, dlaczego kobiety majÄ… sÅ‚abe poczucie przynależenia do spoÅ‚ecznoÅ›ci, w szczególnoÅ›ci kiedy dodatkowo spÅ‚ywa na nie fala nieuzasadnionego hejtu. Wspomniane wyżej reakcje fanów udowadniajÄ…, że spoÅ‚eczność graczy ma przed sobÄ… dÅ‚ugÄ… drogÄ™. Już samo traktowanie graczek na czatach gÅ‚osowych pozostawia wiele do życzenia, a walka z toksycznoÅ›ciÄ… jest jeszcze trudniejsza, niż ta z seksualizacjÄ… żeÅ„skich postaci. 

– Gry wideo to stosunkowo mÅ‚ode medium, które dojrzewa wraz ze swoimi odbiorcami. DziÅ› nikt już nie widzi w nich zabawki dla dzieci, a przecież nie tak dawno wÅ‚aÅ›nie w ten sposób postrzegano gry. MijajÄ… też czasy, gdy gry projektowano, majÄ…c przed oczami nastoletniego chÅ‚opaka. Niektóre badania pokazujÄ…, że już teraz różnica miÄ™dzy grajÄ…cymi mężczyznami i kobietami wynosi zaledwie kilka punktów procentowych. RoÅ›nie także kobieca reprezentacja w gamedevie, co jest dobrym prognostykiem dla sposobu przedstawienia paÅ„ w kolejnych produkcjach – wskazuje PaweÅ‚ Zemka.

Nie każda musi być Larą

NawiÄ…zujÄ…c do premiery Forspoken, wspomniana Frey wpisuje siÄ™ niejako w nowy trend pisania żeÅ„skich postaci. Tych pojawia siÄ™ coraz wiÄ™cej, a co ważne, prezentujÄ… one coraz to bardziej zróżnicowane archetypy: od zwykÅ‚ych kobiet po starożytne boginie, których historie i charaktery sÄ… zdecydowanie bardziej zÅ‚ożone niż ich poprzedniczek.

Z roku na rok Å›wiat gier dynamicznie siÄ™ zmienia i kobiety wyraźnie podkreÅ›lajÄ…, jak ważna jest dobra reprezentacja pÅ‚ci w grach komputerowych. Także i w samym przemyÅ›le gier pracuje zdecydowanie wiÄ™cej kobiet, które majÄ… duży wkÅ‚ad  tworzenie gier. Deweloperom powinno wiÄ™c zależeć na tym, aby częściej zwracać siÄ™ w kierunku nowych grup odbiorców oraz  zerwanie z paradygmatem, zgodnie z którym bohater gry zawsze musi wpisywać siÄ™ w okreÅ›lony archetyp. Dobrze napisanych bohaterek przecież nie brakuje: gry takie jak Dragon Age, The Last of Us, Hellblade czy Silent Hill mogÄ… pochwalić siÄ™ naprawdÄ™ ciekawymi bohaterkami, uwielbianymi na caÅ‚ym Å›wiecie. Branża gamingowa potrzebuje po prostu wiÄ™cej różnorodnoÅ›ci: tak aby każdy gracz mógÅ‚ znaleźć w niej coÅ›, co jest jej lub mu bliskie.

 

Śledź nas na google news - Obserwuj to, co ważne w świecie gier!

Komentarze [0]: