Zaułek koszmarów - recenzja dramatu kryminalnego. Del Toro w nieco innym, bardziej psychologicznym stylu

| 7 marca 2023, 08:05

ZauÅ‚ek koszmarów - recenzja filmu bÄ™dÄ…cego dramatu kryminalnego. Zdobywca dwóch Oscarów Guillermo Del Toro w nieco innym, bardziej psychologicznym stylu. 

Ponad rok minÄ…Å‚ od polskiej kinowej premiery kolejnego dzieÅ‚a od wszystkim znanego reżysera i scenarzysty meksykaÅ„skiego pochodzenia, zdobywcy dwóch najważniejszych nagród filmowych, Oscarów, Guillermo del Toro, filmu ZauÅ‚ek koszmarów. Mistrz dziwnoÅ›ci i ludzkiego studium, opowiadajÄ…cy widzom historie na pograniczu grozy, baÅ›niowoÅ›ci i psychologii, w opisywanej przeze mnie historii postanawia tym razem zabrać widza w nieco inne klimaty.

Zapoznaj siÄ™ również z: Toster wyglÄ…dajÄ…cy jak Xbox Series S? Microsoft prawdopodobnie wkrótce wypuÅ›ci takie urzÄ…dzenie!

Razem z nim udajemy siÄ™ w podróż po pewnym lunaparku i opowiedzieć bardzo ludzkÄ…, i bardzo zwyczajnÄ… historiÄ™ o decyzjach i wyborach, które doprowadziÅ‚y bohatera filmu, do finaÅ‚u jakiego nie chciaÅ‚ oczekiwać. Jakiego? Tego zdradzać nie mogÄ™. MogÄ™ natomiast opowiedzieć Wam nieco o filmie, zapraszajÄ…c do mojej kolejnej recenzji. 

Opowieść o poszukiwaniu swego miejsca i niekoniecznie dobrych wyborach 

Zanim przejdÄ™ do opisywania fabuÅ‚y filmu winna jestem Wam wyjaÅ›nienie dlaczego sÄ…dzÄ™, że ZauÅ‚ek koszmarów jest zupeÅ‚nie innym tworem filmowym, i zmienia obraz twórcy i dzieÅ‚ Guillermo del Toro, w sposób dość znaczÄ…cy. Po pierwsze nie jest to historia na pograniczu baÅ›niowoÅ›ci, jak nagrodzony Oscarem KsztaÅ‚t wody. Nie jest to również epicka i magiczna opowieść, choć jak w przypadku Hobbita, także bazujÄ…ca na powieÅ›ci, w tym wypadku na książce Williama Lindsaya Grashama, pod tym samym tytuÅ‚em. Nie znajdziecie w filmie grozy, horroru czy elementów dreszczyku, lub fantasy, jak w przypadku Labiryntu Fauna, filmu Wiedźmy czy serialowej antologii Netfliksa Gabinet osobliwoÅ›ci Guillermo del Toro. Nic z tych gatunków nie bÄ™dzie pasować do opisywanej przeze mnie produkcji, gdyż jest ona klasycznym dramatem kryminalnym, a jednoczeÅ›nie filmem bardzo wyraźnie zahaczajÄ…cym o psychologiczny thriller, ale nie takim, który wbije was w fotel i od poczÄ…tku do koÅ„ca bÄ™dzie trzymać w napiÄ™ciu, a tym co to wolno buduje klimat, a w finale prezentuje klasyczny, acz zaskakujÄ…cy moraÅ‚. 

 

Bohaterem filmu rozgrywajÄ…cego siÄ™ w latach 30-tych ubiegÅ‚ego wieku jest Stan Carlise, którego poznajemy w momencie, gdy chowa zawiniÄ™te w przeÅ›cieradÅ‚o ciaÅ‚o w dziurze w podÅ‚odze, podpala dom i ucieka. Los wiedzie go do pewnego lunaparku, który wÅ‚aÅ›nie rozbiÅ‚ siÄ™ w mieÅ›cie do jakiego Stan dotarÅ‚. Mężczyzna nie ma grosza przy duszy, wiÄ™c szybki zarobek, i ciepÅ‚e jedzenie jest czymÅ›, co chÄ™tnie przyjmie. Wkrótce staje siÄ™ czÅ‚onkiem cyrkowej ekipy, gdzie wykonuje przeróżne prace, a przy okazji szkoli siÄ™ pod okiem borykajÄ…cego siÄ™ z alkoholizmem mentalisty Pete’a, który opracowaÅ‚ metodÄ™ oszukiwania ludzi, w seansach czytania w myÅ›lach. StajÄ…c siÄ™ coraz lepszym w tym co robi, Stan postanawia opuÅ›cić trupÄ™ cyrkowców, i wraz ze swojÄ… ukochanÄ… Molly Cahill, wyjechać i zacząć samotnÄ… karierÄ™ jasnowidza. 

Pewnego dnia, podczas jednego z wystÄ™pów poznaje kobietÄ™, która zarzuca mu kÅ‚amstwo, i która wydaje siÄ™ wkrótce zdemaskować oszusta. Ale Stan jest sprytny, i jakoÅ› wychodzi caÅ‚o z opresji, a niebawem poznaje kobietÄ™ bliżej. Jest niÄ… Dr Lilith Ritter, z którÄ… wchodzi w romans, i zarazem ukÅ‚ad, który ma pozwolić im obojga mocno siÄ™ wzbogacić, wykorzystujÄ…c przy tym informacje, jakimi dysponuje pani doktor, i spryt oraz talent oszusta Stana. Ma to jednak swoje konsekwencje. 

Klimat filmu i styl wyraźnie podzielonej fabuÅ‚y 

Opowieść w ZauÅ‚ku koszmarów zostaÅ‚a wyraźnie podzielona na części. PoczÄ…tek pozwala nam myÅ›leć, że czeka nam peÅ‚na napiÄ™cia jazda bez trzymanki, gdyż zaczyna siÄ™ od ciaÅ‚a, pożaru i ucieczki. Jednak w dalszej części szybkość akcji spada, a my z wolna poznajemy Stana, oglÄ…damy jego przemianÄ™ i uczymy siÄ™. Nauka, poznawania życia w cyrkowym Å›wiecie i budowanie kÅ‚amstwa, na jakim bazuje rzeczywistość nie tylko cyrkowców, ale i naszego filmowego protagonisty to jednak tÅ‚o czegoÅ› wiÄ™cej. Ta niespieszność narracji i stopniowe odkrywanie kart pozwala nam bowiem pÅ‚ynnie przejść do kolejnej części filmu, w której z brzydkiego kaczÄ…tka, a raczej zwykÅ‚ego, choć zdolnego ucznia, oszust Stan staje siÄ™ mistrzem w swoich fachu. Ale…, reżyser daje nam do zrozumienia, że nic nie jest nam dane na zawsze, a duma, pycha i chciwość staje siÄ™ wkrótce wyznacznikiem i poczÄ…tkiem koÅ„ca. 

 

Psychologiczny aspekt kryminalnej opowieÅ›ci, albo kryminaÅ‚ w psychologicznym stylu. Gatunki w filmie skutecznie pomieszano, wplatajÄ…c w historie o oszuÅ›cie i oszukiwaniu wÄ…tek parapsychologii. Ale nie wyobrażajcie sobie, że natkniecie siÄ™ w filmie na duchy. Co to, to nie… To zabawa w cyrkowca, który opracowaÅ‚ metodÄ™ robienia ludzi w przysÅ‚owiowego „balona”, dajÄ…c im przez moment przeÅ›wiadczenie, że jest coÅ› poza naszÄ… rzeczywistoÅ›ciÄ…, poza naszym wymiarem postrzegania. 

Przeczytaj również: Recenzja filmu Apokawixa, zombie komediowa historia w pandemiczno-ekologicznym stylu

I oto poprzez budowanie kryminaÅ‚u, ale bez Å›cielÄ…cych siÄ™ gÄ™sto trupów, a przez atmosferÄ™ i kÅ‚amstwo, wnikamy w Å›wiat tajemnicy, zagadek i ludzkiej osobowoÅ›ci, która nie radzi sobie ze Å›mierciÄ…, nie pogodziÅ‚a siÄ™ z wÅ‚asnymi decyzjami, i z przeszÅ‚oÅ›ciÄ…, albo zwyczajnie lubi odmianÄ™. Film zatacza koÅ‚o i wÅ‚aÅ›ciwie w finale wraca do poczÄ…tku opowieÅ›ci, pokazujÄ…c widzowi dość specyficzny moraÅ‚, ale jakże wymowny. 

ZauÅ‚ek koszmarów to nie jest trzymajÄ…ca w napiÄ™ciu historia, to niezwykle dobrze zbudowana, zamkniÄ™ta w piÄ™knej otoczce, zrealizowana w urokliwym stylu sÅ‚odko-gorzka opowieść, w której potwory sÄ… ludzkie i siedzÄ… niemal w każdym z nas, choćby z chÄ™ci zysku, bycia zauważonym czy docenionym. Film skutecznie obrazuje także wÅ‚adzÄ™ jednego czÅ‚owieka nad drugim, Å›ledzÄ…c obraz klasycznego lunaparku, w którym dziwność jest kluczem do sukcesu, a w którym musi być ktoÅ› bÄ™dÄ…cy atrakcjÄ… widowni, nawet jeÅ›li jest udawana i niestety drÄ™czona. 

Gwiazdorska obsada, dziÄ™ki której warto poÅ›wiÄ™cić filmowi czas

Nie ma co siÄ™ oszukiwać, ZauÅ‚ek koszmarów nie zachwyci akcjÄ…, nie bÄ™dzie gnaÅ‚ jak szalony i nie zaoferuje Wam wielu zwrotów akcji. To z wolna budowana adaptacja książkowa, w której istotÄ… jest czÅ‚owiek i jego wady oraz zÅ‚e decyzje. To wÅ‚aÅ›nie postaci sÄ… istotÄ… filmu, który jest godny polecenia, ale zupeÅ‚nie nie taki jak reszta dzieÅ‚ reżysera. Ale jak wiÄ™kszość jego filmów, broni siÄ™ obsadÄ… aktorskÄ… i kunsztem jaki za nimi stoi. 

 

Cokolwiek możemy o filmie powiedzieć nieprzychylnego, a braki, miÄ™dzy innymi dÅ‚użyzny, sÄ… tu wyraźne, nie można zarzucić tej produkcji zÅ‚ej obsady aktorskiej i licho napisanych postaci. Åšmiem napisać, że każda z postaci, tych ważnych bardziej, i mniej, jest w filmie nie tylko istotna, ale stanowi o jego klimacie. 

Na pierwszym planie stoi oczywiÅ›cie Bradley Cooper (Narodziny gwiazdy, Przemytnik, seria Kac Vegas), który jako Stan Carlise przechodzi na naszych oczach swoistÄ… przemianÄ™, przeobrażajÄ…c siÄ™ z biedaka i zwykÅ‚ego mężczyzny z tajemnicÄ…, w rasowego oszusta w dystyngowanym stylu. Potrafi być zarówno czuÅ‚y, kochajÄ…cy i romantyczny, jak i bezwzglÄ™dny, nastawiony na Å‚atwy zarobek i pewny siebie, choć nie widać tego na pierwszy rzut oka. Bohater w czasie seansu dojrzewa na naszych oczach, zmienia siÄ™, niekoniecznie na dobre.

Przeczytaj także: Old, recenzja niby horroru dramatycznego, absurdalnej wariacji na temat starości i czasu

W filmie postawiono na wyraźnie dobre postaci, jak choćby Molly Cahill, w którÄ… wcieliÅ‚a siÄ™ Rooney Mara (Dziewczyna z tatuażem, Maria Magdalena), jak i na majÄ…ce tajemnice i coÅ› za uszami, na postaci z przeszÅ‚oÅ›ciÄ…, jak Zeena Krumbein grana przez Toni Collette (Dziedzictwo. Hereditary, The Power, UkÅ‚adanka), Pete Krumbein, w którego wcieliÅ‚ siÄ™ David Strathairn (Nomadland, W imiÄ™ diabÅ‚a, Gdzie Å›piewajÄ… raki).

 

SÄ… i te mniej pozytywne, skupione na sobie i swoim dobru. WÅ›ród nich gotowy wiÄ™zić ludzi dla zarobku szef lunaparku Clem Hoatley grany przez Willema Dafoe (Wiking, Siberia, Liga SprawiedliwoÅ›ci Zacka Snydera), czy bogacz wykorzystujÄ…cy kobiety, i nie mogÄ…cy sobie poradzić z przeszÅ‚oÅ›ciÄ… Ezra Grindle, w którego wcieliÅ‚ siÄ™ Richard Jenkins (Dahmer Potwór: Historia Jeffreya Dahmera, Stacja Berlin) i w koÅ„cu psychiatra Dr Lilith Ritter zagrana przez Cate Blanchett (Nie patrz w górÄ™, Tar, Thor: Ragnarok). 

ZauÅ‚ek koszmarów – podsumowanie recenzji filmu 

Styl i klimat lat trzydziestych, który uwielbiam w kinie, urokliwa wizualnie opowieść, prosta i psychologiczna kryminalna historia w gwiazdorskiej obsadzie, a jednoczeÅ›nie film, który nie do koÅ„ca pasuje do mistrza tajemnicy, mroku i ludzkiej osobowoÅ›ci Guillermo del Toro. Nie, bo jest opowieÅ›ciÄ… w nieco innym stylu, bez uniesieÅ„ i jawnej dziwnoÅ›ci. Jest po prostu klasycznym dramatem kryminalnym o szukaniu swojego miejsca na ziemi, zaistnieniu i godzeniu siÄ™ z przeszÅ‚oÅ›ciÄ…. ZauÅ‚ek koszmarów nie każdemu może siÄ™ podobać i nie każdy odnajdzie w nim samego del Toro, bo nie jest to jego kolejne mroczne dzieÅ‚o, które ma za zadanie przerażać, ani nie epickie fantasy. Ale jeÅ›li wnikanie w ludzkÄ… naturÄ™, jest tym co potrafi was zainteresować, i lubicie filmy w niespiesznym stylu, powoli, ale skutecznie budujÄ…ce atmosferÄ™ to ta propozycja jest dla was odpowiednia. 

Film dostępny na Canal+ online.

Śledź nas na google news - Obserwuj to, co ważne w świecie gier!

źródło: ZdjÄ™cie: Canal+ online

Komentarze [0]: