Irony Curtain: From Matryoshka with Love - recenzja

Podróż w przeszÅ‚ość, dla niektórych sentymentalnÄ… i jakże prawdziwÄ…, dla innych abstrakcyjnÄ… i niewiarygodnÄ…, w klasycznym przygodowym stylu "wskaż i kliknij", wypeÅ‚nionÄ… specyficznym, nieco cynicznym humorem i mnóstwem nawiÄ…zaÅ„, okraszonÄ… przepiÄ™knÄ… rysunkowÄ… grafikÄ… i klimatycznÄ… Å›cieżkÄ… dźwiÄ™kowÄ…, serwuje nam rodzime, katowickie studio Artifex Mundi. Wszystko to w pierwszym prawdziwym point & clicku w ich ogromnej growej kolekcji, zatytuÅ‚owanym: Irony Curtain: From Matryoshka with Love. Do przeczytania recenzji wspomnianej przygodówki, która powstaÅ‚a dziÄ™ki uprzejmoÅ›ci twórcy i zarazem wydawcy, któremu serdecznie dziÄ™kujÄ™, teraz Was zapraszam. 

ZaczynajÄ…c ten tekst nie sposób nie odnieść siÄ™ do wczeÅ›niejszych produkcji katowickiego studia, które zasÅ‚ynęło z tytuÅ‚ów z gatunku HOPA czyli z  przygodówek z elementami hidden - object, które charakteryzowaÅ‚y siÄ™ nieco mrocznym klimatem, specyficznÄ… a zarazem typowÄ… dla tego podgatunku grafikÄ…, mnóstwem Å‚amigÅ‚ówek, gÅ‚ównie tak zwanych mini-gier i elementów skupiajÄ…cych siÄ™ na odnajdywaniu skrzÄ™tnie pochowanych przedmiotów. Gier takich w swoim portfolio deweloper ma mnóstwo, ale w myÅ›l zasady: "Kto siÄ™ zatrzymuje, ten siÄ™ cofa", Artifex Mundi postanowiÅ‚o otworzyć siÄ™ na nieco inny rodzaj rozgrywki, na klasykÄ™ przygodowÄ… w peÅ‚nym wydaniu. Zgodnie z inicjatywÄ…  nazwanÄ… Am Lab, czyli Analityczno-Mobilnym Laboratorium, studio wkroczyÅ‚o na Å›cieżkÄ™ zmierzajÄ…cÄ… ku tradycyjnym, staroszkolnym przygodówkom. Pierwszym takim porywem byÅ‚ doskonaÅ‚y, emocjonalny i uroczy My Brother Rabbit, który stanowiÅ‚  jednak swoistÄ… hybrydÄ… HOPA i klasycznej przygodówki, strasznie kojarzÄ…cÄ… siÄ™ mi z The Tiny Bang Story. Nie byÅ‚o to jednak jeszcze to na co liczyli fani przygodowej klasyki, aż do chwili, w której zapowiedziano Irony Curtain: From Matryoshka with Love, która wedÅ‚ug zapewnieÅ„ twórców, miaÅ‚a być point & clickiem w peÅ‚nej krasie. SÅ‚owa dotrzymano, bo oto w dniu 16 maja na platformach Steam i GOG.com zadebiutowaÅ‚a gra inspirowana klasykami gatunku, dzieÅ‚ami LucasArts i Deadalic Entertainment, wypeÅ‚niona wszystkimi tradycyjnymi elementami jakie w tym gatunku powinny siÄ™ znaleźć. Irony Curtain: From Matryoshka with Love to pierwsza klasyczna produkcja przygodowa typu "wskaż i kliknij" Artifex Mundi i miejmy nadziejÄ™, że nie ostatnia. A o czym opowiada?

Otóż przenosi nas w lata pięćdziesiÄ…te ubiegÅ‚ego wieku, pozwalajÄ…c  wcielić siÄ™ w mÅ‚odego, nieopierzonego jeszcze dziennikarza pracujÄ…cego na wÅ‚asnÄ… rÄ™kÄ™ w redaktorskim fachu. Evan Kovolsky jest gÅ‚ównym redaktorem swojej wÅ‚asnej gazety, ComiesiÄ™cznego Dziennika Robotniczego, mieszka w Stanach Zjednoczonych i wielbi komunizm, ale nie tylko. Jego idolem i wzorem do naÅ›ladowania jest Wódz jedynego w peÅ‚ni komunistycznego paÅ„stwa, zwanego Matryoshka, które w skrytoÅ›ci serca, pragnie odwiedzić. Evan przekonany jest o sÅ‚usznoÅ›ci swoich poglÄ…dów, wierzy w dobroć, uczciwość i sprawiedliwość Wodza. Jest pewny, że jego ukochana Matryoshka to kraina mlekiem i miodem pÅ‚ynÄ…cÄ…. Pewnego dnia, podczas konferencji, na której to prowadzi wykÅ‚ad gÅ‚oszÄ…cy idee komunizmu,  niestety nie przyjÄ™ty z entuzjazmem przez sÅ‚uchajÄ…cych go widzów, pojawia siÄ™ tajemnicza kobieta. Nieznajoma przedstawia siÄ™ jako Anna Eaglova (w rzeczywistoÅ›ci Orlova) i wrÄ™cza mu kopertÄ… z pieczÄ™ciÄ… jego ukochanej i jakże upragnionej Matryoshki. Kobieta nie tylko inicjuje kolejne spotkanie, ale i obiecuje zabrać go w podróż w upragnione miejsce, na spotkanie Wodza, z którym ma przeprowadzić wywiad. NieÅ›wiadomy swojej sytuacji Kovolsky zostaje wciÄ…gniÄ™ty w niebezpiecznÄ… grÄ™ politycznÄ… i szpiegowskÄ… intrygÄ™, jednoczeÅ›nie uÅ›wiadamiajÄ…c sobie, że to co byÅ‚o dla niego pewnikiem, daleko mija siÄ™ z prawdÄ…. 

ZagÅ‚Ä™biajÄ…c siÄ™ w wÄ…tek fabularny, który pokrótce przedstawiÅ‚am, można odnieść wrażenie, że Irony Curtain: From Matryoshka with Love to przygodówka bliższa starszemu pokoleniu, które pamiÄ™ta czasy PRL-u i idee wtedy panujÄ…ce, zważywszy, że produkcja bogata jest w odniesienia do przeszÅ‚oÅ›ci, obnażajÄ…ce absurdalność sytuacji, takie jak pustki w sklepach czy brak swobód obywatelskich,  piÄ™tnujÄ…ce w żartobliwie ironiczny, ale i dobitny sposób okrutność wÅ‚adzy, bezwzglÄ™dność Wodza, który nie tylko zachowaniem, ale i wyglÄ…dem przywoÅ‚uje znanÄ… nam wszystkim postać Stalina. Niewybredne żarty, dosadne i nie szczÄ™dzÄ…ce mocnych sÅ‚ów, ale i zabawne dialogi, sugerowaÅ‚aby kierowanie gry do dorosÅ‚ych graczy. Wiele odniesieÅ„ ku zamierzchÅ‚ym już czasom, jak choćby niebywaÅ‚ej, wrÄ™cz absurdalnej biurokracji, to tylko niewielka czÄ…stka tego, co jesteÅ›my w stanie odkryć w grze, która nawiÄ…zaniami stoi. 

To one kierujÄ… zaÅ› rozgrywkÄ™ na tory prowadzÄ…ce ku nieco mÅ‚odszemu pokoleniu graczy, które komunizm zna jedynie z kart historii, a którym mroczne czasy niesprawiedliwoÅ›ci i terroru sÄ… obce i niewiarygodne. Bo oto wkraczajÄ…c w Å›wiat Irony Curtain: From Matryoshka with Love wstÄ™pujemy nie tylko w niezwykle rysunkowÄ…, niebanalnie kolorowÄ… i klasycznÄ… przygodowÄ… zabawÄ™, ale jeÅ›li jesteÅ›my bardziej uważni, to mamy okazjÄ™ odkryć wiele nawiÄ…zaÅ„ nie tylko do historycznych faktów i przeszÅ‚oÅ›ci, ale spraw bliższych graczom. Twórcy bowiem poukrywali w rozgrywce podzielonej na cztery rozdziaÅ‚y, mnóstwo smaczków, które miÄ™dzy innymi odwoÅ‚ujÄ… siÄ™ do gier, jako choćby zabawne ogÅ‚oszenie o sprzedaży książeczek dla dzieci: Monkey Island, Machinarium, Grim Fandango i The Neverhood. Jest też mnóstwo nawiÄ…zaÅ„ do Å›wiata podkultury, muzyki, polityki i wiele innych. 

Zabawne odwoÅ‚ania to nie jedyna radość, którÄ… czerpać możemy garÅ›ciami z tej doskonaÅ‚ej i klasycznej przygodówki. Nie zabrakÅ‚o tradycyjnego humoru, równo rozÅ‚ożonego, zarówno w gagach sytuacyjnych, jak i  animacjach czy dialogach. Ironiczny i inteligentny dowcip, który może nie wywoÅ‚uje lawiny Å›miechu, ale pobudza kÄ…ciki ust do grymasu ukÅ‚adajÄ…cego siÄ™ wÅ‚aÅ›nie w uÅ›miech, daje przeÅ›wiadczenie, że mimo sytuacji niektórych z nas napawajÄ…cych lÄ™kiem (choćby rozstrzeliwania), gramy we wÅ‚aÅ›ciwÄ… przygodówkÄ™, bardzo szybko wciÄ…gajÄ…cÄ… i sprawiajÄ…cÄ… niesÅ‚ychanÄ… radość. 

 

Tym bardziej, że jak wspomniaÅ‚am Irony Curtain: From Matryoshka with Love to klasyczna przygodówka, w której dziaÅ‚ania podejmujemy  jedynie za pomocÄ… myszki, którÄ… zarówno zbieramy przedmioty, rozmawiamy, oglÄ…damy, jak i dziaÅ‚amy. 

Klasyczność gry widoczna jest w tradycyjnym ekwipunku, który odkrywany jest zarówno poprzez najechanie kursorem myszy na górÄ™ ekranu, jak i przez kóÅ‚ko naszego komputerowego gryzonia.  Przedmioty, które podczas eksploracji kolejnych licznych lokacji możemy zebrać, we wspomnianym inwentarzu mamy zaÅ› okazjÄ™ obejrzeć. RadzÄ™ robić to dość czÄ™sto, bo jak to w tradycyjnym point & clicku bywa, czasami by popchnąć fabuÅ‚Ä™ do przodu, trzeba nie tylko rozwiÄ…zać zagadkÄ™, nie tyle porozmawiać na odpowiedni temat, ale i odkryć lub odpowiednio zmodyfikować znalezionÄ… wÅ‚aÅ›nie rzecz. A tej można przyjrzeć siÄ™ w ekwipunku z bliska i po klikniÄ™ciu na niÄ…, wysÅ‚uchać i przeczytać o niej odpowiedni komentarz, czasami zabawny. 

W tym miejscu należy zaznaczyć, że gra dostÄ™pna jest w polskiej wersji jÄ™zykowej w postaci napisów, z angielskimi dialogami. I choć na rynku gier zdecydowanie brakuje przygodowych produkcji dubbingowanych, to angielscy aktorzy, użyczajÄ…cy postaciom swoich gÅ‚osów spisali siÄ™ naprawdÄ™ dobrze. Odpowiedni tembr gÅ‚osu, zaangażowanie w swoje role, nacisk na emocje i peÅ‚ne przekonanie sÅ‚usznoÅ›ci tego co siÄ™ robi, jest tu na każdym kroku odczuwalne, a postaci mamy sporo, a i przekrój ich charakterów i charyzmy nie zawodzi.

To wÅ‚aÅ›nie osoby, które podczas rozgrywki spotykamy, z którymi krócej czy też dÅ‚użej bÄ™dziemy w jakiÅ› sposób obcować, wprowadzajÄ… w zabawÄ™ nutkÄ™ wesoÅ‚oÅ›ci, czasami Å›miesznoÅ›ci, a i misternie utkanej ironii. Ta przebija siÄ™ przez caÅ‚Ä… growÄ… produkcjÄ™, spaja dobro ze zÅ‚em, Å›mieszność z dramatyzmem, prawdÄ™ z faÅ‚szem i uÅ‚udÄ…, stajÄ…c siÄ™ jej istotÄ…. 

W ciekawy sposób zaprezentowany zostaÅ‚ growy interfejs, który od pierwszych chwil nie tylko przypadÅ‚ mi do gustu, ale i wywoÅ‚aÅ‚ uÅ›miech na twarzy, potwierdzajÄ…c jedynie tezÄ™, że studio Artifex Mundi wiedziaÅ‚o co robi. Otóż klikajÄ…c na obiekt, który zamierzamy zbadać, naszym oczom pokazuje siÄ™ rysunkowa matrioszka, która po klikniÄ™ciu, otwiera siÄ™ prezentujÄ…c wÅ‚aÅ›ciwe ikonki, w tym możliwość obejrzenie przedmiotu lub miejsca, wÄ™drówkÄ™ dalej, dziaÅ‚anie czy rozmowÄ™. Przyznam siÄ™, że pomysÅ‚ niebanalny, dowcipny i Å›wietnie oddajÄ…cy klimat tejże produkcji.

Interfejsowe elementy to nie wszystkie pomysÅ‚owe rozwiÄ…zania w Irony Curtain: From Matryoshka with Love, grze, która wykorzystaÅ‚a twórczy potencjaÅ‚ autorów w sposób maksymalny, na najwyższym przygodowym poziomie. Cudownie rozwiÄ…zano sprawÄ™ podpowiedzi, które tu możemy uzyskać. Te objawiajÄ… siÄ™ nie tylko podÅ›wietlaniem interaktywnych miejsc w lokacjach, aktywowanych za pomocÄ… klawisza "spacji", ale i poprzez dialogowe wskazówki i to bardzo nietypowe. Mamy bowiem w miejscach, które odwiedzamy, a muszÄ™ zaznaczyć, że jest ich caÅ‚a masa, telefony, nad którymi widnieje żóÅ‚ty znak zapytania. PoÅ‚Ä…czenie siÄ™ z numerem, który znajduje siÄ™ na karteczce przy aparacie telefonicznym czy jest na nim wyryty, pozwala porozmawiać z osobÄ…, którÄ… możemy zwyczajnie poprosić o sÅ‚ownÄ… poradÄ™, jeÅ›li utkniemy w jakiÅ› miejscu. Podpowiedź w tym wypadku skÅ‚ada siÄ™ z kilku etapów. Może dać nam jedynie wskazówkÄ™, ale może także jasno i klarownie przekazać rozwiÄ…zanie. Z takim rodzajem growego "hinta" chyba nie miaÅ‚am jeszcze przyjemnoÅ›ci spotkać siÄ™ w grze, co napawa mnie dumÄ…, iż autorami tegoż pomysÅ‚u jest rodzime studio, które jak widać potrafi pozytywnie zaskakiwać, nie narzucajÄ…c i nie prowadzÄ…c gracza za rÄ…czkÄ™, ale dajÄ…c wolnÄ… wolÄ™ i wybór czy i w jakiej formie chcemy od nich pomocy, co w dobie upraszczania gier przygodowych, jest wielkim plusem.

KonsekwencjÄ™ w przygodowym dziaÅ‚aniu, spójność, rzetelność i profesjonalizm dostrzec można także w najważniejszym aspekcie produkcji z gatunku adventure, jakim sÄ… Å‚amigÅ‚ówki, zagadki i zadania stawiane nam przez tytuÅ‚, w który gramy. A tych znajdziemy w Irony Curtain: From Matryoshka with Love sporo, sÄ… one wielorakie, pomysÅ‚owe, wymagajÄ…ce skupienia i uwagi, stanowiÄ…ce przekrój od tych prostych, po te bardziej zÅ‚ożone. I nie sÄ… to jedynie zadanie skupiajÄ…ce siÄ™ na przedmiotach, które odpowiednio poÅ‚Ä…czone  należy w danym miejscu lub rzeczy użyć. Ich jÄ…dro stanowiÄ… klasyczne Å‚amigÅ‚ówki logiczne od ukÅ‚adanek obrazkowych i slajdów, na szyfrach, ustawianiu centrali telefonicznej czy kompletowaniu munduru koÅ„czÄ…c. Jest ich dużo, nie sposób wszystkich wymienić, wiÄ™c namawiam Was do samodzielnego ich sprawdzenia i zmierzenia siÄ™ z okoÅ‚o dziesiÄ™ciogodzinnÄ…, wciÄ…gajÄ…cÄ… rozgrywkÄ….

Na uwagÄ™ zasÅ‚uguje także oprawa graficzna, która jest motorem napÄ™dowym w  Irony Curtain: From Matryoshka with Love, cieszÄ…c nie tylko rysunkowÄ… grafikÄ…, którÄ… uwielbiam w przygodówkach, ale i wieloma szczegóÅ‚ami, mnóstwem kolorów, dopracowaniem, drobnymi lub wiÄ™kszymi nawiÄ…zaniami i lekkoÅ›ciÄ…, która Å›wietnie wpisuje siÄ™ w atmosferÄ™ absurdu i komunistycznego przekÅ‚amania. Urocza oprawa graficzna przeplatana jest licznymi animacjami, które nie tyle majÄ… podkrÄ™cać jej walory estetyczne, ale odsÅ‚aniać także zawiÅ‚oÅ›ci fabularne i kierować rozgrywkÄ™ na inne tory, ku growej prawdzie.

DoskonaÅ‚y efekt peÅ‚noÅ›ci skutecznie podbija Å›cieżka dźwiÄ™kowa, zbudowana  nie tylko poprzez stanowiÄ…ce o wiarygodnoÅ›ci rozgrywki dźwiÄ™ki otoczenia, których nie brakuje. WisienkÄ… na torcie przygodowego, pozytywnego "blichtru" jest także muzyka, tworzona przez kompozytora gier studia Artifex Mundi, Arkadiusza Reikowskiego oraz Petera McConnella, twórcÄ™ muzyki do tak znanych tytuÅ‚ów jak: Monkey Island, Grim Fandango czy Broken Age, który jest autorem motywu gÅ‚ównego w Irony Curtain: From Matryoshka with Love. DźwiÄ™ki baÅ‚aÅ‚ajki, tudzież gitary i akordeonu Å›wietnie budujÄ… nastrój i stajÄ… siÄ™ wspomnieniem, żywym obrazem czasów lat pięćdziesiÄ…tych i życia w komunistycznym Å›wiecie. Muzyka zarówno nastraja graczy w odpowiedni sposób, jak i podkrÄ™ca atmosferÄ™, jednoczeÅ›nie nie wychodzÄ…c przed szereg, nie zaburzajÄ…c istoty, jakÄ… jest grywalność, a tej grze odmówić nie można.

Irony Curtain: From Matryoshka with Love to na tyle udana produkcja przygodowa, że można by byÅ‚o pisać o niej jeszcze wiele dobrego. Pora jednak dokonać podsumowaÅ„ i zakoÅ„czyć ten przydÅ‚ugi tekst, którym Was raczÄ™. NapiszÄ™ zatem bardzo krótko. JeÅ›li jeszcze siÄ™ wahacie, jeÅ›li do tej pory w niÄ…  nie graliÅ›cie, jeÅ›li zastanawiacie siÄ™ czy zakupić grÄ™ i zagrać, to nie czekajcie ani chwili dÅ‚użej. ZachÄ™cam Was do zanurzenia siÄ™ w tÄ™ wypeÅ‚nionÄ… humorem, klasycznÄ…, rysunkowÄ… przygodowÄ… podróż, licznÄ… nawiÄ…zaÅ„, peÅ‚nÄ… zagadek i niezwykle przemyÅ›lanÄ…. Wierzcie mi, nie bÄ™dziecie żaÅ‚ować ani minuty spÄ™dzonej przy owej przygodówce, a być może powrócicie do niej wielokrotnie, by odkryć nie tylko wszystkie niespodzianki poukrywane przez twórców, ale i odsÅ‚onić każde steamowskie osiÄ…gniÄ™cie. Grajcie zatem! Serdecznie polecam!