Papers, Please - recenzja

W 2013 roku nadszedÅ‚ indyk, który wywoÅ‚aÅ‚ niemaÅ‚e zamieszanie na rynku gier niezależnych. Papers, Please, bo to o tym tytule mowa, szturmem wziÄ…Å‚ serca i portfele graczy. Niepozorna, stworzona przez pojedynczego dewelopera, produkcja zyskaÅ‚a uznanie, co poskutkowaÅ‚o m.in. otrzymaniem poważanej nagrody BAFTA w dziedzinie multimedialnej rozrywki.

Za tym pozornie prostym tytuÅ‚em stoi jedna osoba. Lucasowi Pope’owi udaÅ‚o siÄ™ napisać jÄ… w zaledwie kilka miesiÄ™cy. Sam twórca z pewnoÅ›ciÄ… nie spodziewaÅ‚ siÄ™, że w niedÅ‚ugim czasie jego dzieÅ‚o zyska spore uznanie i wywoÅ‚a dość gÅ‚oÅ›nÄ… dyskusjÄ™ o urokach gier niezależnych.

I jak najbardziej sÅ‚usznie. DzieÅ‚o to stworzone przez jednoosobowÄ… ekipÄ™ nie przynosi ze sobÄ… wodotrysków w postaci niesamowitej grafiki czy niespotykanej mechaniki. WażnÄ… rolÄ™ odgrywa rzecz już coraz bardziej mniej istotna w najgÅ‚oÅ›niejszych grach triple-A; fabuÅ‚a. Dobrze wymyÅ›lona historia, inspirowana nieco prawdziwÄ… rzeczywistoÅ›ciÄ…, która kiedyÅ› miaÅ‚a miejsce w krajach dawnego Bloku Wschodniego. Tylko inspirowana niestety, gdyż oczywiÅ›cie należaÅ‚o przerysować trochÄ™ cechy Å›wiata przedstawionego, by uczynić rozgrywkÄ™ przystÄ™pniejszÄ…. Nie przeszkadza to jednak, by wczuć siÄ™ w fabuÅ‚Ä™ i odczuwać prawdziwe wewnÄ™trzne rozterki w zwiÄ…zku z dokonywanymi przez nas wyborami.

Ekspozycja nie jest nachalna. Niemniej jednak na samym poczÄ…tku dowiadujemy siÄ™ o tym, że szczęście siÄ™ do nas uÅ›miechnęło i nasze nazwisko zostaÅ‚o wylosowane, dziÄ™ki czemu otrzymaliÅ›my możliwość zostania inspektorem na przejÅ›ciu granicznym w bodaj najbardziej zapalnym miejscu w kraju. Wschodnie Grestin – to tutaj przyjdzie nam kontrolować podróżnych, którzy mniej lub bardziej nieudolnie bÄ™dÄ… usiÅ‚owali przekroczyć granicÄ™.

GrudzieÅ„ 1982 roku. WÅ‚aÅ›nie zakoÅ„czyÅ‚a siÄ™ wojna z KolechiÄ…. Teraz, dla odmiany, to my zostaliÅ›my wysÅ‚ani na front. Metaforyczny front walki z wszelkiej maÅ›ci oszustami, przemytnikami, zamachowcami i wrogami ludu. Przed nami miesiÄ…c syzyfowej pracy polegajÄ…cej na sprawdzaniu paszportów oraz innych dokumentów niepowstrzymanej rzeszy ludzi chcÄ…cych przestÄ…pić granicÄ™ Arstoczki. CzÄ™sto to od naszej decyzji zależy ich przyszÅ‚ość czy nawet i życie, jednak uczynienie czegokolwiek wbrew reguÅ‚om poskutkuje wpisem do akt i w kolejnych przypadkach karÄ… finansowÄ…. O tym jednak, jakie zdarzenia wywoÅ‚a nasze postÄ™powanie, czÄ™sto bÄ™dziemy mogli przeczytać w gazecie, którÄ… otrzymujemy na poczÄ…tku każdego dnia.

Od nas zależy, czy ofiarnie bÄ™dziemy sÅ‚użyć naszej komunistycznej ojczyźnie, czy spróbujemy sabotować dziaÅ‚ania naszych przeÅ‚ożonych i pozwolimy tajemniczej organizacji EZIC na sianie popÅ‚ochu wÅ›ród dostojników paÅ„stwowych. Musimy siÄ™ jednak liczyć z tym, że każda nasza decyzja bÄ™dzie niosÅ‚a ze sobÄ… konsekwencje mniej lub bardziej dalekosiężne. Korzystne dla ogóÅ‚u – pewnie i tak. Ale czy pozytywne dla nas i naszej rodziny?

Każde nasze wybory poskutkujÄ… jednym z dwudziestu zakoÅ„czeÅ„. Należy podkreÅ›lić, że twórca postawiÅ‚ nas w komfortowej sytuacji. GdybyÅ›my zechcieli odblokować kolejne zakoÅ„czenie, a nie bylibyÅ›my usatysfakcjonowani dotychczas osiÄ…gniÄ™tym, możemy kontynuować rozgrywkÄ™ od dowolnie wybranego przez nas dnia. Po prostu wybieramy z podÅ‚użnej listy interesujÄ…cy nas, poprzednio ukoÅ„czony etap rozgrywki, ponownie zaczynajÄ…c zabawÄ™.

I nie jest to zÅ‚e rozwiÄ…zanie, gdyż nie jesteÅ›my zmuszeni do ponownego przeklikiwania siÄ™ przez kolejne poziomy, by wejść w innÄ… odnogÄ™ fabuÅ‚y. Bo wÅ‚aÅ›nie na tym polega gra. Tym, co na poczÄ…tku miaÅ‚o być raczej wielkÄ… zaletÄ… tytuÅ‚u, to immersja. Twórca miaÅ‚ zamiar ukazać mozolnÄ… i nieco bezsensownÄ… pracÄ™ szarego urzÄ™dnika w paÅ„stwie totalitarnym. Przeto powinno odwzorować siÄ™ to w miarÄ™ realistycznie, prawda? Niby tak, lecz przecież nie można zmÄ™czyć gracza. Po tych kilkunastu wirtualnych dniach, niczym w każdej niezbyt interesujÄ…cej robocie, wkrada siÄ™ rutyna.

Gra próbuje jednak wprowadzać pewne usprawnienia. W miarÄ™ postÄ™pów fabuÅ‚y mamy możliwość pozyskania (drogÄ… kupna) tzw. usprawnieÅ„, polegajÄ…cych na uaktywnianiu skrótów klawiszowych przypisanych do odpowiednich czynnoÅ›ci na ekranie. Niby maÅ‚a rzecz, a cieszy. JeÅ›li coÅ› chyba oczywistego odbierze siÄ™ na poczÄ…tku, zawsze miÅ‚o to odzyskać.

To, czego nie udaÅ‚o siÄ™ uzyskać na warstwie gameplayowej, przychodzi jednak w fabule. MuszÄ™ przyznać; niektóre rzeczy poruszajÄ… do gÅ‚Ä™bi. Wszystko wydaje siÄ™ być ledwie zlepkiem pikseli na ekranie. Nigdy nie jest nam dane gÅ‚Ä™biej poznać naszej rodziny. MuszÄ… wystarczyć jedno podstawowej informacje, a później jedno niewyraźne zdjÄ™cie. Nieustannie jesteÅ›my zmuszeni jednak o niej pamiÄ™tać. Musimy spieszyć siÄ™ z obsÅ‚ugÄ… petentów, by zarobić na czynsz, ogrzewanie czy pożywienie. Bez tego nasi krewni nie pożyjÄ… zbyt dÅ‚ugo. Musimy też sobie czÄ™sto zapytać siebie, czy zechcemy przeznaczyć trudno zgromadzone fundusze na zbytki dla bliskich, a może przeprowadzić siÄ™ do mieszkania o podwyższonym standardzie o wiÄ™kszych opÅ‚atach za wynajem, lecz mniejszym za ogrzewanie.

Oprawa wizualna jaka jest, każdy widzi. Nie warto moim zdaniem specjalnie zwracać uwagÄ™ na rozpiskelizowanie (która z czasem można stać siÄ™ jednak nieco mÄ™czÄ…ce). Taki urok tej gry niezależnej i kropka. ChciaÅ‚bym jednak zwrócić uwagÄ™ na to, że w niektórych momentach czcionka może wydawać siÄ™ trochÄ™ nieczytelna. Irytuje to zwÅ‚aszcza w momencie, kiedy spieszÄ…c siÄ™ musimy szybko porównywać jakieÅ› dane, a nie widzimy ich dokÅ‚adnie. Nie jestem caÅ‚kowicie przekonany, czy to bÅ‚Ä…d, czy może celowe zamierzenie twórcy, lecz mocno objawia siÄ™ to na karcie z odciskami palców, kiedy to nazwisko podejrzanego pozbawione jest jednego górnego rzÄ™du pikseli, przez co nieco „na czuja” musimy porównywać odpowiednie literki.

JeÅ›li chodzi o stronÄ™ dźwiÄ™kowÄ…, to czasami mniej znaczy lepiej. Wszystkie odgÅ‚osy sÄ… pasujÄ…ce do caÅ‚oÅ›ci oprawy. Niskie, dudniÄ…ce basy mikrofonu wywoÅ‚ujÄ… niepokój, o porozumiewanie siÄ™ postaci za pomocÄ… mruknięć tylko dopeÅ‚nia odczucia beznadziejnoÅ›ci. Wspaniale też w klimat wpasowuje siÄ™ utwór towarzyszÄ…cy nam gÅ‚ównie w menu i czasie przerw miÄ™dzy kolejnymi dniami. Wolne, miarowe rytmy przywodzÄ…ce na myÅ›l marsz, wpadajÄ… w ucho i jednoznacznie kojarzÄ… siÄ™ z opresyjnym systemem paÅ„stwa totalitarnego.

Warto wspomnieć mimochodem o maÅ‚ym zegarku, który towarzyszy nam w czasie pracy. Zwykle gra nie zakoÅ„czy siÄ™ przed obsÅ‚użeniem okreÅ›lonej iloÅ›ci osób (zwykle 7-9), bÄ…dź zanim nastÄ…pi jakieÅ› wydarzenie, lecz i tak czujemy siÄ™ ograniczeni i staramy siÄ™ jak najszybciej obsÅ‚użyć kolejnych petentów, którzy w liczbie przynajmniej kilkunastu pozwolÄ… na w miarÄ™ godziwy zarobek wystarczajÄ…cy na zaspokojenie potrzeb sporej przecież rodzinki.

Bo co to jest gra niezależna? W dzisiejszych czasach pierwotna definicja zdaje siÄ™ nieco tracić na znaczeniu, gdy maÅ‚e studia znajdujÄ… w koÅ„cu wsparcie wiÄ™kszych wydawców, trzeba uważać, jakie twory okreÅ›la siÄ™ tym mianem.

Papers, Please to bardzo dobry tytuÅ‚. Zaskakuje przede wszystkim pomysÅ‚em na siebie. Ciekawie wypada też element losowy. Wraz z kolejnym restartem tego samego dnia niemal zawsze spotykamy znacznie różniÄ…ce siÄ™ od siebie postaci, które majÄ… coÅ› za uszami lub nie. Do nas jednak należy zadanie, by nie wiadomo po raz który dokÅ‚adnie przeÅ›wietlić dokumenty przekraczajÄ…cych granicÄ™. Z rzadka jedynie spotykamy jednostki predefiniowane, co zawsze jednak ma zwiÄ…zek z fabuÅ‚Ä… i pozwala na zaprzyjaźnienie siÄ™ w pewien sposób z tymi caÅ‚kowicie wirtualnymi awatarami.

Ciekawym jest, co otrzymujemy jako zawartość dodatkowÄ… w serwisie GOG. Dwie malutkie gierki pozwalajÄ… nam na przedÅ‚użenie przyjemnoÅ›ci obcowania z tytuÅ‚em gÅ‚ównym. 6 Degrees of Sabotage stawia przed nami zadanie przejÅ›cia „od nitki do kÅ‚Ä™bka”, by zlokalizować siatkÄ™ terrorystów i wyeliminować ich ze spoÅ‚eczeÅ„stwa. Drugi tytuÅ‚ to Republia Times, która również jest grÄ… na czas, tym razem jednak jesteÅ›my pracownikiem gazety tym razem nie w Arstoczce, ale w jednym z pobliskich krajów. Poprzez odpowiednie dobieranie artykuÅ‚ów na rozkÅ‚adówkÄ™ musimy wpÅ‚ywać na nastroje spoÅ‚eczne, pilnujÄ…c jednoczeÅ›nie siÄ™ przy naszej robocie, by nasza rodzina nie zaznaÅ‚a żadnego uszczerbku na mieniu i zdrowiu ze strony niezadowolonych sÅ‚użb paÅ„stwowych.

Papers, Please jest niewÄ…tpliwie tytuÅ‚em wartym bliższego zapoznania. Każdy szanujÄ…cy siÄ™ gracz nie powinien stronić od indyków, by zaznać powiewu Å›wieżoÅ›ci i oswoić siÄ™ z innym sposobem postrzegania multimedialnej rozrywki.